معاهدات بين‌المللي مرتبط با آلودگي هوا

كنوانسيون وين در سال 1985 براي حفاظت از لايه ازن توسط سازمان ملل متحد و ديگر كشورهاي جهان تدوين گرديد. اين كنوانسيون را 28 كشور امضا كردند. اگرچه اين كنوانسيون به طور عمده توسط كشورهاي پيشرفته به امضا رسيد و در برگيرنده هيچ اقدام كنترلي بين‌المللي نبود با اين همه يك نقطه عطف به شمار مي‌رود. در حقيقت اين كنوانسيون نخستين موافقتنامه بين‌المللي براي ايجاد زمينه همكاري‌هاي علمي و فني در جهت حفاظت از لايه ازن مي‌باشد. اين كنوانسيون زمينه تشكيل دومين ساختار حقوقي بين‌المللي براي اقدامات حفاظتي از لايه ازن ( مونترال ) را به وجود آورد.

  چند معاهده بين‌المللي در ارتباط با آلودگي هوا

 نام معاهده :  كنوانسيون وين

تاريخ انعقاد : 22 مارس 1985

 تاريخ عضويت ايران : 3 اكتبر 1990

محل انعقاد : وين ـ اتريش

كنوانسيون وين در سال 1985 براي حفاظت از لايه ازن توسط سازمان ملل متحد و ديگر كشورهاي جهان تدوين گرديد. اين كنوانسيون را 28 كشور امضا كردند. اگرچه اين كنوانسيون به طور عمده توسط كشورهاي پيشرفته به امضا رسيد و در برگيرنده هيچ اقدام كنترلي بين‌المللي نبود با اين همه يك نقطه عطف به شمار مي‌رود. در حقيقت اين كنوانسيون نخستين موافقتنامه بين‌المللي براي ايجاد زمينه همكاري‌هاي علمي و فني در جهت حفاظت از لايه ازن مي‌باشد. اين كنوانسيون زمينه تشكيل دومين ساختار حقوقي بين‌المللي براي اقدامات حفاظتي از لايه ازن ( مونترال ) را به وجود آورد.

نام معاهده : پروتكل مونترال
تاريخ انعقاد : 16 سپتامبر 1987
تاريخ لازم‌الاجرا شدن : يكم ژانويه 1989
تاريخ عضويت ايران : 13 اكتبر 1990
محل انعقاد : مونترال ـ كانادا

دقيقاً دو سال پس از كنوانسيون وين، طرح‌هاي مذاكره كننده بين‌المللي براي بحث و تبادل نظر درباره تعهدات محكم‌تر بين‌المللي براي CFCها و حفاظت از لايه ازن در مونترال گردهم آمدند. در حقيقت پروتكل مونترال، به عنوان مكمل كنوانسيون وين بوده و نخستين اقدامات كنترلي بين‌المللي در مورد مواد از بين برنده لايه ازن پيش‌بيني شده است. پروتكل مونترال اولين معاهده بين‌المللي بود كه تعهدات متفاوتي را براي كشورهاي در حال توسعه و پيشرفته در نظر گرفت. اين امر يك موفقيت مهم در صحنه بين‌المللي به شمار مي‌رفت. زيرا شرايط خاص كشورهاي در حال توسعه را شناسايي و مورد توجه قرار داده است. براساس اين پروتكل، ابتدا كشورهاي پيشرفته ملزم به كاهش انتشار CFCها به ميزان 50 درصد تا سال 2000 شدند. همچنين به كشورهاي در حال توسعه يك فرصت 10 ساله داده شد. پروتكل مونترال تاكنون چندين بار اصلاح و تعديل شده است كه تغييرات آن به شرح زير مي‌باشد:
الحاقيه لندن (1990) ، الحاقيه كپنهاگ (1992) ، تطبيقات وين (1995) و الحاقيه‌هاي مونترال (1997).
در كشور ما ايران دفتر لايه ازن سازمان مجري ملي مربوط به حفاظت از لايه ازن در كشور مي‌باشد.

نام معاهده : كنوانسيون سازمان ملل متحد در مورد تغييرات آب و هوا ( تغييرات اقليمي )
تاريخ انعقاد : 9 مه 1992
تاريخ لازم‌الاجرا شدن : 21 مارس 1994
تاريخ عضويت ايران : 18 ژوئيه 1996
محل انعقاد : نيويورك ـ آمريكا

اين كنوانسيون با هدف ثابت نگه‌داشتن مقدار گازهاي گلخانه‌اي در حدي كه از تغييرات آب و هوايي كه باعث مختل شدن چرخه‌هاي طبيعي مي‌شود جلوگيري كند ، تشكيل شد. اين معاهده در هر كشور داراي يك مجري طرح ملي است. در ايران دفتر طرح ملي تغييرات آب و هوايي، اين مسؤوليت را بر عهده داشته و با همكاري برنامه عمران ملل متحد و برنامه محيط زيست ملل متحد ، طرحهاي مشتركي را در خصوص تغييرات آب و هوا انجام مي‌دهد.
تا كنون سه كنفرانس بين المللي در زمينه نحوه اجراي تعهدات كنوانسيون تغييرات آب و هوا توسط كشورهاي مختلف به ترتيب در برلن سال 1995، در ژنوسال 1996 و يكم الي يازدهم دسامبر 1997 در كيوتو تشكيل شده است.

نام معاهده : پروتكل كيوتو
تاريخ انعقاد : 10 دسامبر 1997
تاريخ لازم‌الاجرا شدن : 90 روز پس از تاريخ پذيرش اين پروتكل توسط هر كشور
محل انعقاد : كيوتو ـ ژاپن

در پروتكل كيوتو قيودات زمان بندي شده كمّي ، براي كشورهاي توسعه يافته صنعتي در قرن 21 به ويژه در دهه‌هاي اول آن در جهت كاهش گازهاي گلخانه‌اي وضع شده است.
به عبارتي تعيين اهداف كمّي براي كاهش انتشار گازهاي گلخانه‌اي در مدت زماني مشخص محور اصلي اين نشست را تشكيل مي‌دهد. همچنين شناسايي سياست‌ها و اقدامات جهت دستيابي به اين هدف و تداوم اجراي اين تعهدات از ديگر محورهاي اين پروتكل بودند.