ارگونومي مشارکتي ، مشارکت فعال تمام سازمان در توسعه و اجراي دانش ارگونومي است که البته با حمايت کامل مديريت انجام ميشود تا شرايط محيط کار، کيفيت و بهرهوري افزايش يابد. يکي از ويژگيهاي ارگونومي مشارکتي اين است که کارکنان بتوانند ارگونومي را به عنوان يک دانش و تکنولوژي فراگيرند و از آن براي حل مشکلات محيط کار استفاده کنند.در حال حاضر رويکرد ارگونومي مشارکتي، در سازمان به عنوان رويکردي موثر براي تحول سازمانها، بهرهوري و رضايتمندي کارکنان پذيرفته شده است. از آنجا که بهبود مداوم در سازمان بدون مشارکت همه نيروهاي درگير در سازمان امکانپذير نيست و مديريت به تنهايي توان و امکان ارزيابي تمام فعاليتها را در سازمان ندارد، جلب مشارکت همه به منظور ايجاد بهبود در سازمان ضروري است و انجام اين مهم باعث احساس مالکيت نسبت به کار، شکوفا شدن خلاقيتها و ارائه پيشنهادات ميشود.
ارگونومي مشارکتي
به نظر شما کارگران در اجراي ارگونومي چه نقشي دارند؟ آيا آنها هم ميتوانند دراجراي راهکارهايي که در بهبود محيط کار و کاهش آسيبهايشان موثر است، کاري کنند؟ کارشناسان معتقدند نوعي از ارگونومي، مشارکتي است. ارگونومي مشارکتي، مشارکت فعال تمام سازمان در توسعه و اجراي دانش ارگونومي است که البته با حمايت کامل مديريت انجام ميشود تا شرايط محيط کار، کيفيت و بهرهوري افزايش يابد. يکي از ويژگيهاي ارگونومي مشارکتي اين است که کارکنان بتوانند ارگونومي را به عنوان يک دانش و تکنولوژي فراگيرند و از آن براي حل مشکلات محيط کار استفاده کنند. در سالهاي اخير، گرايش قابل توجهي به سمت ارگونومي مشارکتي ايجاد شده که بخشي از آن به دليل زمينههاي اجتماعي، سياسي و فرهنگي است. جامعه و نيروي کار امروز روشهاي مديريتي مربوط به 50 سال قبل را نميپذيرد زيرا امروزه تاکيد زيادي بر کيفيت و مشتريمداري وجود دارد و تحقق آن نيازمند مشارکت بيشتر نيروي کار است. در حال حاضر رويکرد ارگونومي مشارکتي، در سازمان به عنوان رويکردي موثر براي تحول سازمانها، بهرهوري و رضايتمندي کارکنان پذيرفته شده است. از آنجا که بهبود مداوم در سازمان بدون مشارکت همه نيروهاي درگير در سازمان امکانپذير نيست و مديريت به تنهايي توان و امکان ارزيابي تمام فعاليتها را در سازمان ندارد، جلب مشارکت همه به منظور ايجاد بهبود در سازمان ضروري است و انجام اين مهم باعث احساس مالکيت نسبت به کار، شکوفا شدن خلاقيتها و ارائه پيشنهادات ميشود. در ارگونومي مشارکتي با معرفي و آموزش دانش کاربردي ارگونومي به همه افراد، کارکنان با استفاده از اين ديدگاه جديد و با عطف به تجربههاي شغليشان قادر ميشوند پيشنهادات مناسب، عملي و ساده (بدون هزينه و کمهزينه) براي بهبود سازمان و شرايط محيط کار ارائه کنند. از ارکان اصلي پرداختن به ارگونومي مشارکتي در سازمان، آموزش است. آموزش ارگونومي بهصورت کارگاهي است و در ابتدا از سطح مديران ارشد سازمان گروهي که علاقهمندي بيشتري به موضوع دارند (حداکثر 15نفر) انتخاب و در يک کارگاه ارگونومي تخصصي ظرف چند هفته مباني و اصول دانش ارگونومي توسط متخصصان ارگونومي به آنان آموزش داده ميشود. اين تيم، آموزش ارگونومي را در سطح سازمان با همراهي متخصصان ارگونومي انجام ميدهد. هدف از تشکيل اين تيم آموزشدهنده، بومي کردن دانش ارگونومي در سازمان است. يکي ديگر از ارکان ارگونومي مشارکتي، تشکيل گروههاي کوچک کاري (تيم) و کار تيمي و همچنين استقرار سيستم پيشنهادات مبتني بر آن است. استفاده صحيح از تکنيکهاي کار گروهي از قبيل نمودار پارتو، نمودار علت و معلول، توفان مغزي و... در کار تيمي ضروري است. بعد از اجراي موفقيتآميز کارگاههاي آموزشي ارگونومي و استقرار سيستم پيشنهادات مبتني بر تيمهاي کاري انتظار ميرود با گذشت زمان برنامه ارگونومي مشارکتي که در ابتدا توسط متخصصان ارگونومي از خارج به سازمان وارد شده بود بهتدريج به افراد داخل سازمان به طورکامل منتقل شود؛ برنامهاي که در نهايت قادر است از درون سازمان به حل مشکلات آن بپردازد. ارگونومي مشارکتي فرصتي را فراهم ميکند که کارکنان داراي دانش و تجربه منحصربهفردي ميشوند (عملکرد سيستم فراتر از مجموع عملکرد اجزاي آن است) و بنابراين مشارکت آنان درک روشنتري از انواع مسائل موجود و راهحلهاي ارائه شده بهدست ميدهد. مشارکت دادن کارکنان در تجزيه و تحليل، توسعه و اجراي تحول سازماني (پروژه ارگونومي مشارکتي) زمينهساز ايجاد احساس مالکيت بيشتر نسبت به کار و سازمان و تعهد بيشتر در اجراي تغييرات است و سخن آخر اينکه مشارکت کارکنان در تعريف صحيح از مسائل مربوط به کار و ارائه راهحلهاي مناسب امري ضروري است. کارکناني که در سالهاي متمادي يک کار را انجام ميدهند اغلب ايدههاي عالي و راهحلهاي عملي و سادهاي ارائه ميکنند که غالبا بدون هزينه يا با هزينه کم ميتوان اين تغييرات را براي بهترکردن سيستم انجام داد. آنها منابعي را ارائه ميدهند که ميتوان بهطور کامل از آنها استفاده کرد. بهعلاوه، وقتي خود در ارائه پيشنهادي سهيم باشند براحتي هر تغييري را پذيرا خواهند شد. پس از تشکيل گروه ارگونومي در سازمان، بايد اهداف آن تهيه و تنظيم شود. اهداف اين گروه بايد بهطور رسمي تدوين و به کارگران و سرپرستان ابلاغ شود. يکي از اهداف اوليه چنين برنامهاي ارتقاي فرهنگ و آگاهي ارگونومي در سطح سازمان است. گروه ارگونومي بايد رابطه خود را با توليد حفظ کرده و موضوعات و مسائل آن را بررسي کند. يکي از رموز موفقيت برنامه ارگونومي، حمايت و همراهي برنامه توسط کارگران و سرپرستان است. در برنامه ارگونومي، همه مداخلات بايد مستندسازي شود. ثبت مداخلات پايهاي براي تجزيه و تحليل شرايط قبل و بعد از مداخله و همچنين سابقهاي از فعاليتهاي ارگونومي، ميتواند مورد استفاده مديريت، گروههاي ارگونومي ديگر بخشهاي سازمان يا گروههاي علاقهمند خارج از سازمان قرار گيرد.
با تشکر از مهندس حمیدرضا حسینی کارشناس بهداشت حرفه ای در ارسال مطلب فوق الذکر .
نظر خود را ارسال کنید