ساعت فلش

سالانه در جهان ۲۷۰ میلیون حادثه ناشی از کار اتفاق میافتد که نزدیک به ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار کارگر جان خود را از دست داده، قریب به ۱۶۰ میلیون نفر به بیماریهای ناشی از کار مبتلا شده و بیشاز ۲۶۰ میلیون حادثه منجر به سه روز غیبت کاری اتفاق افتاده است که سهم کشورهای جهان سوم( در حال توسعه و یا توسعه نیافته) از این حوادث، ۳تا ۴ برابر کشورهای توسعه یافته است و خسارات مالی برآورد شده در سال ۲۰۰۶ میلادی بالغ بر ۱/۲۵۱ تریلیون دلار( معادل ۴% از تولید ناخالص جهانی) است. در کشور ما ایران نیز طی یک دوره شش ساله (۸۳-۷۸) حوادث ناشی از کار رشدی معادل ۹/۵% را نشان میدهد. در سال ۱۳۸۵ بیش از ۲۱ هزار حادثه ناشی از کار در کشور اتفاق افتاده که حدود یک میلیون روز کاری به منظور درمان کارگران به هدر رفته و بالغ بر ۶۲ هزار روز از کار مفید کارگران به علت بستری شدن تضییع گردیده است و در سال ۸۶ با رشدی معادل ۹ درصد، تعداد حوادث ناشی از کار ۲۳ هزار مورد ثبت شده است.

با تشكر از جناب مهندس رضا شاه كرمي ( شركت مديريت توسعه صنايع پتروشيمي ) بخاطر تهيه مطلب فوق الذكر

 تصويب اولين قانون HSE در كشور مصادف بود با اولين قانون نفت در ايران . ماده 26 قانون نفت مصوب سال 1353 اشاره به موضوع محيط زيست دارد و شركت ملي نفت ايران را مكلف مي كند در جريان عمليات مربوط به هر قرار داد ، دقت و مراقبت كامل را جهت حفظ منابع ثروت طبيعي و همچنين جلوگيري از آلودگي محيط (هوا آب زمين)به عمل آورد .

در سال 1366 تعاريف عمليات نفتي به صورت جامع و با ذكر اقدامات مربوط به حفاظت محيط زيست و بهداشت صنعتي كه اكنون به عنوان ( HSE ) شناخته مي شود توسعه يافت. مديريت HSE در نمودار سازماني وزارت نفت ، زير نظر بالاترين مقام در هر سازمان و يا شركت مستقلأ انجام وظيفه مي كند و هدف آن دستيابي به محيط هاي كاري است كه در آن روند حوادث و آسيب هاي بهداشتي و زيست محيطي به صفر ميل مي كند.

 در اين مقاله با اشاره كوتاهي بر عناصر يك سيستم مديريت HSE و با تاكيد بر اهميت آن بعنوان يك سيستم كارا و موثر در شناسايي و كنترل عوامل موثر بر ايمني ، بهداشت و محيط زيست ، به ضرورت تلفيق آن با سيستم مديريت امنيت(Security Management) در صنايع حساس و مهم بويژه صنعت نفت ، گاز و پتروشيمي كشور پرداخته شده است . مديريت امنيت در واحد هاي صنعتي به منظور شناسايي ، ارزيابي و كنترل ريسك هاي مر تبط با تهديدات امنيتي و شناسايي راههاي مقابله با پيامد هاي احتمالي آنها بر فعاليت هاي توليد ، كاركنان و دارايي سازمانها استقرار يافته و در ارتباط نزديك با عناصر سيستم مديريت HSE قادر خواهد بود كه چارچوب جامعي براي حفظ و صيانت تاسيسات صنعتي را در راستاي توسعه پايدار فراهم آورد . در اين مقاله پس از بررسي اجمالي عناصرو الزامات هردوسيستم مديريتي به بررسي وجوه مشترك ، تعاملات ضروري و اجتناب ناپذير آنها ونيز امكان تلفيق آنها در قالب يك سيستم مديريتي واحد با نام  HSSE-MS پرداخته و مدلي براي اين سيستم جديد ارائه شده است .

                                     مزاياي اجرا سيستم مديريت (HSE) 

    1- بررسي پروژه از نظر مسايل بهداشت ، ايمني ، محيط زيست در تمامي مراحل .

    2-اطمينان به مديريت در مشخص کردن ريسکها و روشهاي کنترل و کاهش آنها .

    3- رعايت استانداردهاي موجود HSE در ارتباط با پروژه در تمامي مراحل .

   4 - کاهش هزينه ها و افزايش سودآوري و رقابت در بازارهاي جهاني بسترسازي مناسب جهت اخذ و اجراي کليه استانداردهاي مديريت بهداشت ، ايمني ، محيط زيست .

5 -افزايش اطمينان پرسنل از کاهش و کنترل خطرات بالقوه و بالفعل موجود در پروژه و اثرات سوء آنها .

تمام تاسيسات ، عمليات و فرآيندها همواره درحال تغييرند. اغلب تغييرات درتجهيزات ، موادو فرآيندها بمنظور افزايش بهره وري و کنترل ايجاد مي شوند و يا تغييرات مي توانند مربوط به انتقال کارکنان ازفرآيندي به فرآيندي ديگر باشد. هرتغييري درنيروي انساني ، تجهيزات ، فرآيندها ورويه هاي سازمان احتمال بوجود آوردن خطرات جديد بربهداشت ، ايمني ومحيط زيست را خواهد داشت بنابراين تمامي تغييرا ت بايد مورد ملاحظه قرار گيرند اين موارد نه فقط شامل تغييرات مربوط به تجهيزات بلکه شامل تغيير در ساختارسازماني نيز مي شوند. طرحهاي مربوط به تغييرات بايستي مشخص کننده جنبه هاي مختلف HSE ناشي ازمراحل مختلف توسعه وبراي اطمينان يافتن ازاين مهم باشد که ريسکهاي بهداشت وايمني يا تاثيرات سوء بر محيط زيست به حداقل مي رسند. تغييراتي که مي تواند نقاط بحراني HSE را تحت تاثير قرار دهند بايد قبل از اعمال بطور سيستماتيک مورد بررسي همه جانبه قرارگرفته وهرگونه اصلاحي که لازم است، درسيستم مديريت HSE بوجود آورد تا بااجرا آن خللي درروند عملکرد HSE پديد نيايد. هدف از اين مقاله ارائه نکاتي جهت موفقيت يک برنامه مديريت تغيير ، بيان راههايي بمنظور ايجاد ، اجرا وتکميل روند مديريت تغيير مي باشد.

 عناوين مورد بحث عبارتند از :

 - چرا بايد خط مشي ايمني و بهداشت حرفه اي داشته باشيم ؟

- خط مشي چيست؟ ·چه مواردي اين خط مشي را موثر مي سازد؟

- خط مشي ايمني و بهداشت حرفه اي چه موضوعاتي را بايد تحت پوشش قرار دهد؟

- چه كسي مسئول تهيه خط مشي است؟

- در زمان نوشتن خط مشي ، چه مواردي بايد در نظر گرفته شود؟

- بر اساس خط مشي، مسئوليتها به چه كساني واگذار مي گردد؟

  براي اينكه فعاليتهاي يك سازمان از جنبه هاي مختلف موفقيت آميز باشد لازم است كه سازمان با تعريف و پياده سازي يك ديدگاه واضح و مشخص و همچنين تعيين ابزارهاي اختصاصي لازم براي دستيابي به رسالت خود شرايط لازم و كافي را فراهم آورد. در همين راستا امروزه سازمانهاي موفق از سيستمهاي مديريتي مختلفي استفاده مي كنند كه هر كدام آنها از ديدگاه خاص خود فعاليتها ، محصولات و خدمات سازمان را تحت پوشش قرار مي دهند.
در عصر حاضر بكارگيري تكنولوژيهاي پيچيده در كنار ضرورت استفاده سريع و بموقع از حجم گسترده و عظيم اطلاعات مختلف باعث شده است كه ديگر استفاده از تفكرهاي تحليلي قادر به پاسخگويي به پيچيدگي هاي سازمانهاي مدرن كه در قالب مسائل ايمني ، بهداشتي و زيست محيطي و غيره نمود پيدا مي كنند نباشد. از طرف ديگر نيز روابط روشن و مستحكم بين نارسائيهاي شرايط كاري، مشكلات عملياتي ، مسائل زيست محيطي و غيره بر توسعه و اجراي يك مدل جامع سيستم هاي مديريتي در راستاي يكپارچه سازي سيستم هاي مديريتي تاكيد مي كندو به ارائه يك مدل بهينه سازي شده HSE پرداخته مي شود. جهت توسعه مدل حاضر علاوه بر بازنگري استانداردها، قوانين و مقررات ملي در زمينه بهداشت حرفه اي، ايمني صنعتي و محيط زيست، تعدادي از مدلهاي ارائه شده در زمينه سيستم هاي يكپارچه HSE مورد بازنگري قرار گرفته اند.

 عوامل زيان‌آور زيادي در محيطهاي كاري مختلف وجود دارند كه منجر به ضايعات انساني و مادي فراوان مي‌شوند. رعايت نكات ايمني و بهداشت كار باعث سالم و بي‌خطر شدن محيط‌هاي كاري و كنترل ضايعات مي‌شود. اصولاً ايمني را ميزان فرار از خطر و دور كردن آسيبها تعريف كرده‌اند. رشته مهندسي ايمني و حفاظت رشته با ارزش، وسيع و گسترده‌اي است كه مجموعه تدابير، ‌فنون، شيوه‌ها و اصولي را در بر مي‌گيرد كه با به كار بردن آنها مي‌توان نيروي انساني و سرمايه را در مقابل خطرات مختلف و محتمل در محيط‌هاي كار به نحو موثري حفظ و حراست كرد و در نتيجه محيط‌هاي كاري بي‌خطر و سالمي جهت افزايش كارايي كاركنان و سودآوري سازمان ايجاد كرد و خطرات و آسيبهاي محيط كار را به حداقل خود رسانيد. أشنا شدن با عوامل و عناصر زيان‌بخش و خطرات محيط كار و نحوه مقابله با آنها باعث مي‌شود كه نيروي انساني شاغل در محيط كار احساس امنيت كند و كارآيي‌اش افزايش يابد ، همچنين وجهه، اعتبار و ارزش سازمان در انظار عمومي ارتقا پيدا كند.