ساعت فلش

 مهندسی عوامل انسانی(ارگونومی ) : مهندسی انسان – یا معادل آن ، مهندسی عوامل انسانی ، به معنای ساده تر یعنی طراحی برای استفاده انسان و به طور دقيق تر استفاده از مشخصات ، توانایی ها ، و محدودیت های انسان برای طراحی ماشين ها ، سيستم ماشين ها و محيط زیست ، تا مردم بتوانند راحت و ایمن زندگی کنند و بازده کارشان بالا رود. اگرچه مهندسان عوامل انسانی نيز علاقه مند به راحتی و ایمنی کارکنان هستند ، ولی تکيه آن ها بيشتر بر ماشين و سيستم کار ماشين و بهبود آن و تطبيق انسان با ماشين و کار ماشينی است . به زبان دیگر ، ارگونوميست ها بيشتر به نحوه توليد فکر می کنند ، ولی مهندسان عوامل انسانی به توليد . به هرحال ارگونومی و مهندسی عوامل انسانی غالبا در یک سو قدم برمی دارند. واختلافشان جزئی است ، و هر دو از نظر علمی معادل یکدیگرند . همان طور که در رشته های فنی جدید دیده می شود گروه های تخصصی فرعی دیگری تحت عناوین مختلف شوع به فعاليت کرده اند و اصطلاح های خاصی برای نوع فعاليت خود برگزیده اند ، مانند : روانشناسی آزمایشی کاربردی ، بيومکانيک ، بيو تکنولوژی ، روانشناسی هندسی ، مهندسی محيط زیست ، مهندسی علوم زیست ، تحقيقات سيستم های انسان – ماشين ، تکنولوژی روانشناسی و فيزیولوژی کار . تعيين حد مشخص بين این رشته های فرعی و متنوع مشکل است و بهتر است که همه آن ها را تحت عنوان کلی تر و جامع تر(مهندسی انسان) قرار دهيم .

   يكي از بخشهاي مهم در عرصه توليد كشور بخش كشاورزي است كه علاوه بر نقش اشتغال زائي اگر توجه همه جانبه به اين بخش بشود ميتواند علاوه بررونق اقتصادي و اشتغال به استقلال و خودكفائي كشور كمك كرده و امنيت غذائي كشور را بدنبال داشته باشد ، يكي از عوامل مهم كه ميتواند درافزايش راندمان وبهره وري با هدف بهبو د بخشيدن به مديريت كيفيت در بخش كشاورزي تأثير بسزايي داشته باشد، تأمين ايمني وبهداشت شغلي كشاورزان ، از طريق توليد تكنولوژي در زمينه طراحي تجهيزات و ادوات مورد نياز براساس توانائيهاي ارگانيسم و منطبق برابعاد واندازه هاي بدني كشاورزان ودرنتيجه بالابردن عمر كاري توأم با سلامت روحي رواني وجسمي اين قشرزحمت كش است .

تاكنون در بخش توليد و صنعت كشور توجه جدي به انطباق وارتباط منطقي انسان ( تواناييهاي روحي و رواني وارگانيسم انسان ) با ماشين ،محيط و محل كار نشده است و در اين ارتباط نيز از مطالعات آماري (آنتروپومتري جامعه ايران ) در خصوص طراحي محصولات صنعتي مورد استفاده انسان از ديدگاه مهندسي فاكتورهاي انساني استفاده قابل ملاحظه اي صورت نگرفته است وپس از گذشت چندين دهه از استفاده دنياي پيشرفته ازاين علم ، هنوز توجه جدي به تامين فاكتورهاي انساني در صنعت وعرصه توليدايران صورت نگرفته است .

    درنظر بسياري ، خطاي انسان معناي ضمني تقصير يا سبب را دارد ، امابهتر آنست خطاي انسان را صرفا رويدادي بدانيم كه ميتوان درباره علت آن تحقيق كرد . بهمين علت شايد يكي از بهترين تعاريف ارائه شده دراين باره عبارتست از :

" خطاي انسان تصميم يا رفتار نامناسب يا نامطلوب انسان است كه كارائي ، ايمني ويا عملكرد سيستم را كاهش ميدهد يا بطور بالقوه مي تواند دچار نقصان نمايد ." دراين تعريف دو نكته نهفته است :

1- خطا بر حسب اثر نامطلوب يا اثر بالقوه آن برمعيارهاي سيستم يا بر مردم تعريف ميشود .

 2-  حتمالازم نيست كه عملي به تنزل عملكرد سيستم بيانجامد تا آن را خطا بحساب بياوريم ، خطايي كه پيش از آسيب رساندن تصحيح شود هم خطا ست.

طرز تلقي غالب ، خطاها را از ناحيه راهبران ميداند درحالي كه افراد قرار گرفته درسازمان درهررده و درهرمرحله ميتوانند مرتكب خطا شوند و بايد بخاطر داشته باشيم كه وقتي ازخطاي انسان سخن ميگوييم بايد كل سيستم را درنظر بگيريم .

  مهمترين اهداف ارگونومي عبارتست از :

 الف) ايمني ـ بهداشت .

 ب) توليد ـ بهره وري .

 اين علم از يك سو به سلامت افراد مي‌انديشد و از سوي ديگر كارآمد بودن و بهره وري سيستم‌ها را در فعاليت‌هاي متنوع صنعتي يا غيرصنعتي بطور دقيق مد نظر دارد.

لذا بخشي از حيطه هاي عملكردي ارگونومي را مي‌توان به شرح زير دانست :

 1) بررسي ميزان توانمندي شاغلين با توجه به نوع كار و انرژي مصرفي .

 2) مطالعه ابعاد فيزيكي بدن (آنتروپومتري) و كاربرد اين دسته از اطلاعات در طراحي ايستگاه هاي كار .

 ارزيابي ايستگاههاي کاردفتري ازجنبه مخاطرات اسکلتي عضلاني اندام فوقاني به روش RULA و بيان ارتباط آنها با علائم ناخوشي درکارکنان مربوطه . اين نکته نيز مد نظر است که بخش مهمي از بهبود شرايط کار مربوط به آموزش کاربردي و مداوم اصول درست نشستن به کارکنان و انجام آن توسط ايشان ميباشد .

خلاصه مراحل انجام کار :

1- ارزيابي کليه ايستگاههاي کاري کارکنان شاغل در امور دفتري به روش RULA و دسته بندي افراد در دو گروه کاربران کامپيوتر و کارکنان دفتري .

 2- بررسي کليه نتايج ثبت شده در فرم هاي معاينات ادواري از جنبه علايم ناخوشي ، شکايت از وضع سلامتي ويافته هاي پزشکي مرتبط با کار .

 3- مقايسه نتايج حاصل از بررسي فرم معاينات و شکايات هر فرد از وضع سلامتي با ريسک فاکتورهاي ايستگاه کاري مربوط به همان فرد بطور جداگانه .